|
LIGJI NR.2003/26
PËR PRODUKTET MEDICINALE DHE PAJISJET MEDICINALE
Kuvendi i Kosovës,
Në bazë të Kornizës Kushtetuese për Vetëqeverisje të Përkohshme në Kosovë Rregullorja Nr. 2001/9 të datës 15 maj 2001, në pajtim me Kreun 5.1 (ë), 9.1.1, 9.1.26 (a) dhe,
Me qëllim të vënies së bazës ligjore për rregullimin e produkteve medicinale për përdorim te njerëzit dhe në veterinari, përfshirë substancat narkotike, psikotrope dhe pajisjeve medicinale në Kosovë, në funksion të mbrojtjes së shëndetit publik në Kosovë.
Miraton Ligjin në vijim:
Ligji për Produktet Medicinale dhe Pajisjet Medicinale
KAPITULLI I
DISPOZITAT E PËRGJITHSHME
Neni 1
Qëllimi dhe Aplikimi i Ligjit
1.1 Me këtë Ligj përcaktohet përdorimi i produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale te njerëzit dhe në veterinari, kushtet për prodhimin dhe venien e tyre në qarkullim e shërbim si dhe sigurimin e kushteve për cilësinë, sigurinë dhe efikasitetin e tyre.
1.2.Me këtë Ligj përcaktohen masat për të siguruar cilësinë, sigurinë dhe efikasitetin e produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale që plasohen në Kosovë në pajtim me legjislacionet përkatëse të zbatuara në Bashkësinë Europiane.
1.3 Ky Ligj detyron të gjitha autoritetet publike, ndërmarrjet publike dhe private, si dhe personat juridik dhe personat fizik, që merren me prodhimtari, import / eksport qarkullim me shumicë, dispenzim / qarkullim me pakicë dhe aktivitete të tjera që kanë të bëjnë me produktet medicinale dhe pajisjet medicinale që ndodhen në Kosovë pa marrë parasysh dispozitat në paragrafin 1.4 më poshtë.
1.4 Duke marrë parasysh koordinimin e këtij Ligji me legjislacionin ekzistues dhe legjislacionet e planifikuara të Kosovës që prekin të gjitha çështjet lidhur me produktet medicinale dhe pajisjet medicinale që ndodhen në Kosovë, ky Ligj nuk i merr në konsiderim çështjet vijuese të cilat duhet të jenë nën juridiksionin e legjislacioneve të veçanta:
i. prokurimi publik, çmimi, financimi, kompenzimi dhe kontrollimi i çmimit të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale që ndodhen në Kosovë;
ii. përdorimi i produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale nga konsumatorët apo pacientët;
iii. burimi, tregtia, kontrolli i cilësisë dhe përdorimi i gjakut të plotë, plazmës, qelizave të gjakut apo transplatimit të organeve, indeve dhe qelizave qoftë me origjinë të njeriut apo shtazore apo biproduktete e tyre, përveç nëse definohen si produkte medicinale për terapi të avancuar, ose nëse përdoren si apo së bashku me pajisjet medicinale;
iv. legjislacioni, i cili e mbulon parandalimin e përdorimit kundërligjor të narkotikëve dhe substancave psikotrope dhe të prekursorëve të tyre në pajtim me, dhe duke i renditur kërkesat e Konventave relevante të Kombeve të Bashkuara, përkatësisht Konventёs së vetme të KB për barnat narkotike të vitit 1961 (siç është amandamentuar nga Protokoli 1972), Konventёs së KB për substanca psikotrope të vitit 1971 dhe Konventës së Kombeve të Bashkuara të vitit 1988 kundёr trafikimit kundërligjor të barnave narkotike dhe substancave psikotrope;
v. kontrollin e produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale të cilat përmbajnë substanca radioaktive apo që ka të bëjë me sigurinë e përdorimit të rrezatimit radioaktiv;
vi. produktet kozmetike, produktet higjienike, dhe dietikët plotësues në ushqim (dietike) pos nëse pohohet se në këto produkte apo në dietikë Substanca Aktive ka efekt terapeutik;
vii. produktet të cilat qëllimi i tyre primar është si pajisje për mbrojtje personale; dhe
viii. të drejtat intelektuale që kanë të bëjnë me produktet medicinale dhe pajisjet medicinale, duke përfshirë por jo edhe të kufizuar në patentin e produktit dhe atë të procesit, çertifikatën plotësuese mbrojtëse, mbrojtjen e të dhënave dhe markën e fabrikës.
Neni 2
Definicionet dhe Rregullat e Interpretimit
2.1. Definicioni "Produkt Medicinal" zëvendëson definicionin Prodhim Farmaceutik" siç është cekur në Rregulloren 2000/52 të UNMIK-ut, mbi ‘'Importin, Prodhimin, Shitjen dhe Distribuimin e produkteve farmaceutike përfshirë edhe barnat narkotike dhe substancat psikotrope'(më tej "Rregullorja e UNMIK-ut 2000/52").
2.2. Kudo që përdoret në këtë Ligj, secila prej definicioneve të mëposhtme do të ketë domethënie të veçantë, në njejës apo shumës, përveç në rastet kur konteksti i fjalisë qartazi dëshmon ndryshe.
2.2.1. " Produkt medicinal " do të thotë dhe përfshijë si më poshtë:
i. çdo substancë apo kombinim i substancave të cilat kanë tipare për trajtimin apo parandalimin e sëmundjeve tek qeniet njerëzore e shtazore ;
ii. çdo substancë apo kombinim i substancave të cilat mund të përdoren tek qeniet njerëzore e shtazore me qëllim të diagnostikimit medicinal ose restaurimit, përparimit apo modifikimit të funksioneve fiziologjike.
2.2.2."Substancë" do të thotë çdo materie pavarësisht nga origjina, e cila do të përfshijë si me poshtë:
i. njeriun, (gjak njeriu dhe produkte të gjakut të njeriut);
ii. shtazor, (mikro-organizma, kafshë të tëra, pjesë të organizmave, tajitje shtazore, toksinë, ekstrakte, produkte të gjakut);
iii. bimore, (mikro-organizma, bimë, pjesë të bimëve, sekrecione/tajitje të bimëve, ekstrakte);
iv. minerale, (elemente, substanca kimike natyrale dhe produkte kimike të fituara me ndryshim kimik apo sintezë); apo
v. të zhvilluara me mjete të proceseve bioteknologjike.
2.2.3."Produkt Mjekёsor për përdorim te njerёzit" do të thotë produkt medicinal i destinuar vetëm për përdorim tek njerëzit.
2.2.4."Produkt medicinal Veterinar" do të thotë produkt medicinal i destinuar për përdorime vetëm tek kafshët. Produkt medicinal veterinar do të nënkuptoj edhe mjetin i cili përdoret për dezinfektim dhe shfarosjen e insekteve dhe brejtësve, dhe përdorimin e drejtëpërdrejtë apo të tërthorët tek kafshët.
2.2.5."Substancë Aktive" do të thotë, substancat të cilat prodhojnë efektin e produkteve medicinale.
2.2.6."Ekscipientët" janë substanca të cilat përdoren për formulimin e substancave aktive në produkte medicinale.
2.2.7."Forma farmaceutike" është forma e cila përfshin substancën aktive që prodhon efektin e produkteve medicinale përmes proçeseve teknologjike, duke marrë në konsideratë karakteristikat fiziko-kimike të ekscipientëve.
2.2.8."Pre-mikset për ushqimet mjekësore të shtazëve" janë çfarëdo produkti medicinal të parapërgaditura për përdorim në mjekësinë veterinare, me qëllim të mëtejshëm për prodhimin e ushqimeve mjekësore të shtazëve.
2.2.9. "Ushqimet mjekësore të shtazëve" janë çdo lloj përzierje të prodhimit ose prodhimeve mjekësore veterinare dhe ushqimit, i gatshëm për shitje dhe i destinuar për ushqim të kafshëve pa përpunim të mëtejshëm.
2.2.10."Produkt galenik" do të thotë çdo produkt medicinal i përgatitur sipas një farmakopeje të pranuar nga laboratoret galenike të licencuara, dhe që nuk është përgatitur industrialisht as i prodhuar nga metoda që përfshijnë ndonjë proçes industrial dhe për të cilin nuk kërkohet Autorizim të Marketingut apo të prodhimtarisë.
2.2.11."Përgatesat Magjistrale" do të thotë çdo produkt i përgatitur në farmaci në pajtim me përshkrimin mjekësor për çdo pacient individualisht dhe për të cilin nuk kërkohet as Licencë për Produkte Galenike dhe as Autorizim për Marketing.
2.2.12."Produkte medicinale për terapi të avancuar"- do të thotë çdo produkt medicinal i bazuar në proçese të përqëndruara në bio-molekula të ndryshme të prodhuara me transferim-gjenesh dhe, qeliza dhe inde biologjikisht të modifikuara me terapi të avancuar sikur substanca aktive apo pjesë e substancave aktive.
2.2.13. "Praktika e Mirë Klinike" është sistem ndërkombëtar etik dhe shkencor i kontrollit të cilësisë, planifikimit, implementimit, regjistrimit, kontrollimit dhe raportimit të hulumtimeve klinike:
i. tek njerëzit, që siguron besueshmërinë e të dhënave të fituara përmes studimeve
dhe mbrojtjes së të drejtave dhe sigurisë së personave në studim sipas
Deklaratës së Helsinkit dhe rregulloreve përkatëse;
ii. tek shtazët, që siguron kredibilitetin e të dhënave të fituara përmes studimeve
dhe sigurisë së shtazëve sipas rregulloreve për mbrojtjen e shtazëve.
2.2.14."Praktika e Mirë për Kontrollime Laboratorike" do të thotë pjesë e Praktikës së Mirë të Prodhimit e cila kontrollon dhe siguron cilësinë e produkteve medicinale.
2.2.15."Praktika e Mirë Laboratorike" do të thotë sistem i cilësisë i cili drejton proçesin organizativ dhe kushtet e planifikimit, implementimit, kontrollit, regjistrimit dhe raportimit mbi hulumtimet joklinke mjekësore dhe mbi studimet e mjedisit;
2.2.16."Praktika e Mirë e Prodhimit" do të thotë sistem për sigurimin e cilësisë, sigurimin për prodhim të qëndrueshëm dhe kontrollin e produkteve në bazë të kritereve të cilësisë dhe në pajtim me kriteret mbi vlerësimin, me qëllim të caktuar ashtu siç është kërkuar në Autorizimin për Marketing dhe specifikimin e produktit.
2.2.17."Praktika e Mirë e Distribuimit" është sistem i cilësisë që drejton organizimin, implementimin dhe kontrollin e transportit të produkteve medicinale nga prodhuesi te shfrytëzuesi i fundit;
2.2.18."Laboratori Galenik" do të thotë njësi e vogël e prodhimit të produkteve medicinale e cila prodhon "Produkte Galenike"
2.2.19. "Farmakovigjilenca" do të thotё: proces i përdorur për të identifikuar dhe reaguar ndaj zbulimeve të reja, të njohura në raportet e literatures ndërkombëtare ose të panjohura, lidhur me rreziqet që kanë të bëjnë me përdorimin e produkteve medicinale ose ndërveprimet e tyre me produketet ose substancat tjera dhe obligimin për të raportuar tek autoriteti kompetent për të gjitha efektet anësore të dyshimta të përcaktuara në aktet normative në pajtim me këtë Ligj .
2.2.20."Efekte Anësore" do të thotë efekte të padëshiruara dhe të paparamenduara të:
i. produktit medicinal të cilat shfaqen kur produkti përdoret në dozë dhe indikacione
të aprovuara dhe ka të bëjë me kulatitetin, sigurinë ose efikasitetin e produktit
medicinal apo me interakcion me një produkt tjetër medicinal të njohur apo të dyshimtë;
ii. pajisjes medicinale të cilat shfaqen kur përdoret apo vihet në pajtim me indikacionet
dhe instrukcionet të aprovuara për përdorim të pajisjes, te njohura ose te dyshimta.
2.2.21." Efekt Serioz Anësor " do të thotë një Efekt Anësor i cili rezulton me vdekje, është kërcenues për jetë, kërkon hospitalizimin e pacientit apo zgjatjen e hospitalizimit ekzistues, rezulton me pa aftësi, humbje të fuqisë të vazhdueshme, apo është një anomali kongjenitale/defekt nga lindja që direkt i atribuohet një Efekti Anësor të produktit medicinal ose pajisjes medicinale;
2.2.22." Cilësia e produktit medicinal" karakteristikat e cilësisë të produktit medicinal që rrjedhin nga analizat e cilësisë të të gjithë përbërësve, analizat kuantitative të të gjitha substancave aktive dhe të gjitha testet tjera apo kontrollimet e domosdoshme për të siguruar cilësinë e një produkti medicinal në përputhshmëri me kërkesat e autorizimit të marketingut.
2.2.23."Prodhues i produkteve medicinale" në terme të vendprodhimit, do të thotë një person juridik apo person fizik përgjegjës për zhvillimin, prodhimin, kontrollimin e cilësisë, ambalazhimit dhe etiketimit të produkteve medicinale si dhe sigurinë dhe efikasitetin e tyre, pavarësisht se a janë prodhuar produktet medicinale nga prodhuesi apo në emër të tyre nga një palë e tretë;
2.2.24."Laboratori Zyrtar për Kontrollin e Cilësisë të Produkteve Medicinale" është laborator për testime analitike të produkteve medicinale të caktuara nga autoriteti kompetent për të verifikuar nëse cilësia dhe kuantiteti i përbërjes së produkteve medicinale të cilat janë të pranishme në Kosovë i përmbushin standardet ndërkombëtare të cilësisë të produkteve medicinale.
2.2.25."Etiketimi" do të thotë i tërë teksti dhe simbolet në ambalazhin e jashtëm dhe imediat të produktit medicinal dhe pajisjeve medicinale;
2.2.26."Përcjellja e Produktit Mjekësor" Është rrugë e shpërndarjes së dëshmuar prej, prodhuesit, entitetit ligjor apo personit i cili merret me shitjen e produkteve medicinale qoftë qarkullues farmaceutik me shumicë apo qarkullues farmaceutik me pakicë deri te shfrytëzuesi i fundit.
2.2.27."Periudha e tërheqjes" do të thotë periudha kohore e cila duhet të kaloje pas dhënjes së produkteve medicinale veterinare në kushte normale të perdorimit, deri në momentin kur kafsha e trajtuar mund të therret për prodhim të ushqimit, ose e kundërta, domethënë periudha kohore gjatë së cilës qumështi, vezët dhe indet e kafshës nuk duhet të përdoren si ushqim për njerëzit si pasojë e mundësisë së mbetjeve të produkteve medicinale mbi nivelet e paracaktuar për këto ushqime.
2.2.28."Niveli maksimal i mbetjeve" do të thotë niveli maksimal i mbetjeve të një produkti medicinal veterinar në ushqim si rrjedhojë e dhënies së tij e shprehur në mg/kg ose g/kg të peshës së ushqimit i cili është i pranueshëm dhe i lejueshëm sipas përshkrimit.
2.2.29."Përshkrimi mjekësor" domethënë detyrimi ligjor për përshkrimin e produktit medicinal apo pajisjes medicinale tek njerëzit apo kafshët nga një mjek i licencuar, dentisti, apo veterineri në rast kur përdorimi i produktit apo pajisjes mendicinale kërkon mbikëqyrjen e një mjeku të licencuar, doktori të stomatologjisë apo veterineri të licencuar siç është përcaktuar me këtë Ligj dhe aktet plotësuese normative të tij.
2.2.30."Pajisja medicinale" do të thotë instrument, pajisje, aplikim, material apo artikull tjetër, qoftë i përdorur vetëm ose i kombinuar, së bashku me ndonjë mjet programues të nevojshëm për aplikimin e duhur i cili:
i. është i destinuar nga prodhuesi për tu përdorur për qëniet njerëzore me qëllim të:
a) diagnostifikimit, parandalimit, monitorimit, kurimit apo lehtësimit zbutjes së sëmundjes;
b) diagnostifikimit, monitorimit, kurimit, lehtësimit, zbutjes apo kompensimit për një lëndim apo difekt;
c) hulumtim, zëvendësim apo modifikim të anatomisë apo të proçesit fiziologjik;
d) kontroll të shtatzënisë; dhe
ii. nuk e arrin (veprimin e menduar parësor) principin e qëllimit të aksionit në apo mbi trupin e njeriut në mënyrë farmakologjike, imunologjke apo metabolike, edhe në qoftë së është ndihmuar në funksionin nga faktorë të tillë; dhe
iii. përfshin pajisjet e destinuara për të dhënë produktin medicinal apo të cilët përfshijnë si pjesë përbërse substancën e cila, nëse përdoret ndaras do të jetë produkt medicinal dhe e cila ka mundësinë të veprojë mbi dhe në trupin me të njëjtin veprim shtesë të pajisjes.
2.2.31."Pajisja Aktive Medicinale për Implantim" do të thotë pajisje medicinale e cila:
i. bazohet në funksionimin e saj në burim tjetër të energjisë elektrike apo burimin e fuqive nga ato direkt të gjeneruara nga trupi i njeriut apo nga graviteti; dhe
ii. është e menduar të jetë krejtësisht apo pjesërisht e futur për përdorim në trupin e njeriut (qoftë në mënyrë kirurgjike apo mjekësore konzervative, përfshirë edhe përdorimin nëpërmjet vrimave natyrale) dhe e cila është e menduar të mbetet në trupin e njeriut mbas kompletimit, përfundimit të proçedurës kirurgjike apo mjekësore konzervative përgjatë së cilës është edhe inkorporuar;
iii. edhe pse është menduar për të dhënë produktin medicinal apo inkorporojë si pjesë përbërëse substancën e cila, nëse përdoret ndaras, do të jetë produkt medicinal.
2.2.32."Pajisja medicinale diagnostike in vitro" do të thotë pajisja medicinale e cila:
i. është reagjent, produkt reagjent, kalibrator, material kontrol, kit (kuti veglash),
instrument, aparat, pajisje apo sistem, qoftë i përdorur vetëm apo në kombinim; dhe
ii. është menduar nga prodhuesi të përdoret in vitro për ekzaminimin e mostrave përfshirë gjakun dhe indet e dhëna apo të marra nga trupi i njeriut, vetëm apo kryesisht për qëllim të sigurimit të informacionit lidhur me:
a). gjendjen fiziologjike apo patologjike;
b). anomalitë e lindura;
c). përcaktimin e sigurisë dhe pajtueshmërinë e donatorëve, përfshirë gjakun dhe indet e dhuruara; apo
d). për të mbikëqyrë masat terapeutike; dhe
e). përfshinë depozitë të mostrës, por jo produkt për përdorim gjeneral të laboratorit, vetëm nëse ai produkt, në shikim të karakteristikave, është menduar specifikisht nga prodhuesi të përdoret për ekzaminim diagnostik in vitro.
2.2.33."Pajisjet ndihmëse" do të thotë çdo instrument, aparat, pajisje, material apo artikuj të tjerë pavarësisht se a është apo jo pajisje medicinale, i destinuar në mënyrë specifike nga prudhuesit e tyre që të përdoren së bashku me ndonjë pajisje medicinale të posaçme për të mundësuar përdorimin e tyre siç është menduar nga prodhuesi.
2.2.34."Pajisjet me porosi" do të thotë çdo pajisje medicinale e përgatitur sipas përshkrimit mjekësore për pacient specifik të përcaktuar nga mjekë specialistë dhe/ose nga përdorues profesional. Përshkrimi duhet të përcaktojë karakteristikat specifike sipas dizajnit të saj dhe përdorimi i destinuar për pacient të veçantë. Pajisjet e prodhuara në masë duhet tu përshtaten kërkesave specifike të profesionistëve mjekësorë të kualifikuar apo përdoruesve profesional nuk do të konsiderohen si pajisje me porosi.
2.2.35."Produkt i kombinuar për një-përdorim" do të thotë produkt i cili përbehet nga pajisja medicinale dhe produkti medicinal duke formuar një produkt të vetëm të plotë përdorimi i të cilit është menduar vetëm në kombinim të dhënë dhe i cili nuk ripërdoret.
2.2.36."Metodat apo Proçedurat e Paketimit" e ka të njëjtin kuptim sikur në nenin 12 të Direktivës së BE 93/42.
2.2.37."Standard i harmonizuar" do të thotë:
i. përshkrim i hollësishëm teknik i adoptuar nga Komisioni Europian për Standardizim apo Komisioni Europian për Standardizim Elektroteknik, apo nga të dy këto komisione; apo përshkrim ekuivalent i pranuar ndërkombëtarisht; apo
ii. monografi nga Farmakopea Europiane (në veçanti ndonjë monografi mbi qepjet kirurgjike dhe intereaksioni në mes produkteve medicinale dhe materialeve të përdorura në produktet medicinale të cilat përmbajnë produkte medicinale) apo monografi nga ndonjë farmakope tjetër të njohur.
2.2.38."Organi që vlerëson përshtatjen" është sinonim i organit njoftues dhe do të thotë ose laborator i pavarur nga furnizuesi, organ i çertifikuar, organ kontrollues apo cilido organ tjeter i përfshirë në proçedurën e vlerësimit të përshtatjes për pajisje medicinale.
2.2.39."Specifikimet teknike" do të thotë rregullore e cila përcakton karakteristikat e pajisjes medicinale apo proçedurat dhe metodat e prodhimit të tyre, që mund të përfshijë dhe rregullojë vetëm termat teknike, simbolet, paketimin, deklarimin dhe etiketimin.
2.2.40."Prodhuesi i pajsijeve medicinale" do të thotë person fizik apo juridik që bën planifikimin, prodhimin, paketimin dhe etiketimin e pajisjeve medicinale para se t'i venë ato në treg nën emrin e tyre, pa marë parasysh nëse pajisjet janë prodhuar nga vetë prodhuesi apo nga pala e tretë.
2.2.41."Furnizues i Autorizuar i Pajisjeve medicianle" do të thotë person fizik apo person juridik, i emëruar nga prodhuesi, që vepron dhe mund të jetë i drejtuar nga autoritete dhe organe në vend të prodhuesit dhe që respekton detyrimet të mëvonshme nën këtë Ligj dhe akteve normative plotësuese të tij, përfshirë kërkesën për të siguruar sistemin e sigurimit të kualietit për pajisjet medicinale përkatëse.
2.2.42."Përdoruesi Profesional" do të thotë:
i. çdo institucion shëndetësor apo i mirëqenies sociale i licencuar nga Ministria e
Shëndetësisë të Kosovës apo nga Ministria e Punës dhe Mirëqenies Sociale që kujdeset për gjendjen dhe të drejtat e pacienteve përfshirë edhe pacientët e retarduar;
ii. profesionist shëndetësor i autorizuar për të përdorur pajisjen medicinale gjatë
kryerjes së detyrës së tij/saj;
iii. person tjetër fizik apo juridik që bën furnizimin dhe/apo siguron përdorimin e
pajisjeve medicinale pa qënë qarkullues me shumicë apo pakicë.
2.2.43."Qëllim i caktuar" do të thotë përdorimi për të cilin pajisja medicinale është caktuar në bazë të të dhënave të ofruara nga prodhuesi në etiketim, udhëzimet për përdorim apo në materialin promovues.
2.2.44."Venia në treg" do të thotë venia e parë që kompenzohet me anë të pagesës ose pa pagesë për pajisje medicinale me destinim për shpërndarje apo përdorim në Kosovë pa marrë parasysh nëse pajisjet janë të reja apo të riparuara. Përdorimi i pajisjeve medicinale për Hulumtim Klinik apo për bërjen e vlerësimeve, nuk konsiderohet për vendosje në treg.
2.2.45."Vënia në shërbim" do të thotë stadi në të cilin pajisja medicinale është në dispozicion te shfrytëzuesi final e cila është e gatshme për përdorim për herë të parë në Kosovë për qëllim të caktuar.
2.3 Autorizimet dhe Licencat të përcaktuara në këtë Ligj do të definohen siç vijon:
2.3.1"Çertifikata e Analizës për Seri" është sinonim i çertifikatës për seri të lëshuar dhe do të thotë analizë valide qoftë nga prodhuesit apo nga LZKCPM mbi pajtueshmërinë e cilësisë dhe kuantitetit të të gjithë përbërësve të serisë së produktit medicinal sa i përket dispozitave të Autorizimit të Marketingut dhe Prodhimit të produkteve medicinale dhe e cila lëshohet vetëm nga personi kualifikues i caktuar nga zotëruesi i Autorizimit të Marketingut apo nga LZKCPM i vendit të origjinës të prodhuesit përkatës.
2.3.2."Licenca për Import të Serisë" do të thotë leje zyrtare me shkrim për të importuar seri të produkteve medicinale paraprakisht lëshimit të Autorizimit të Marketingut, Licencës për Import/Eksport dhe Çertifikatës se Analizë për Seri.
2.3.3."Licenca pёr Biznes" do tё thotё leje zyrtare me shkrim pёr biznes e lёshuar nga Ministria e Tregtisё dhe Industrisё.
2.3.4."Autorizimi i Hulumtimeve Klinike" do të thotë leje zyrtare me shkrim lëshuar nga Agjensioni i Kosovës për Produkte Medicinale (më tutje AKPM) në rastin e produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale për përdorim në njerëz dhe nga Shërbimi Veterinar i Kosovës (më tutje SHVK) në rastin e produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale për përdorim në kafshë që autorizon sponzoruesin dhe hulumtuesin primar të hulumtimeve klinike të propozuara për të zhvilluar hulumtimin klinik në pajtim me dispozitat e Nenit 11 të këtij Ligji dhe akteve plotësuese normative të nxjerra në pajtim me këtë Ligj.
2.3.5."Deklarata e Pajtueshmërisë" është sinonim i çertifikatës së pajtueshmërisë dhe raportit mbi testimet dhe do të thotë pajtueshmëri se pajisja medicinale plotëson kushtet esenciale sa i përket procedurave mbi vlerësimin e pajtueshmërisë e pajisjeve medicinale ashtu siç është parashtruar në këtë Ligj, dhe akteve normative të nxjerra në pajtim me këtë Ligj dhe standardeve të harmonizuara, lëshimi i së cilës do të jetë kusht i domosdoshëm para vendosjes në treg apo vënies në shërbim në Kosovë të pajisjeve medicinale.
2.3.6."Licenca për Laborator Galenik" do të thotë leje zyrtare me shkrim lëshuar nga AKPM për prodhim dhe plasim në treg të Produkteve Galenike, pasues të nenit 8 të këtij Ligji dhe akteve plotësuese normative.
2.3.7. "Licenca pёr Import/Eksport tё Produkteve dhe Pajisjeve Medicinale" do tё thotё leje zyrtare me shkrim e lёshuar nga Ministria e Shёndetёsisё pёr tё importuar nё, apo eksportuar nga Kosova produkte dhe pajisje medicinale.
2.3.8."Farmacist i Licencuar" do tё thotё farmacist, i cili ka licencё tё lёshuar nga Bordi pёr Regjistrim dhe Licencim të Profesionistëve Shёndetёsorë pranё Ministrisё sё Shёndetёsisё.
2.3.9."Autorizimi mbi Prodhim" do të thotë leje zyrtare me shkrim lëshuar nga AKPM apo SHVK për prodhuesit e vendosur në Kosovë, apo nga autoriteti kompetent ekuivalent për prodhuesit të vendosur në shtete tjera apo entitete, të cilët autorizojnë zotëruesin për të prodhuar produkte medicinale në pajtim me këtë Ligj apo akteve plotësues normative të nxjerra në pajtim me këtë Ligj.
2.3.10."Autorizmi i Marketingut" është sinonim i licencës së produkteve medicinale dhe produkteve medicinale të autorizuara dhe do të thotë kusht për të siguruar dëshmi të dokumentuar dhe dëshmi fizike që cilësia, siguria dhe efikasiteti i produktit medicinal që ndodhet në Kosovë i përmbush standardet e përcaktuar në aktin ploësues normative të nxjerrë në pajtim me këtë Ligj pavarësisht nga marrëveshja tranzitore.
2.3.11."Licenca Profesionale për Farmaci" do të thotë leje zyrtare me shkrim lëshuar nga Ministria e Shëndetësisë për dispenzimin dhe/apo tregtimin e produkteve medicinale dhe/apo pajisjeve medicinale me pakicë ashtu siq është përshkruar në Nenin 7 dhe nenin 23 të këtij Ligji dhe akteve plotesuese normative të nxjerra në pajtim me këtë Ligj.
2.3.12."Licenca për Qarkullues Farmaceutik me Shumicë" do të thotë leje zyrtare me shkrim lëshuar nga AKPM për tregtim me shumicë të produkteve medicinale dhe/apo pajisjeve medicinale në Kosovë pasues të këtij Ligji dhe akteve plotesuese normative të nxjerra në pajtim me këtë Ligj.
Neni 3
Autoritetet Kompetente për Implementimin dhe Mbikëqyrjen e këtij Ligji
3.1. Autoriteti për implementimin e këtij Ligji janë:
i. Autoritetit kompetent për produkte medicinale dhe pajisje medicinale për përdorim tek njerezit është Agjensioni i Kosovë për Produkte Medicinale (më tej "AKPM") i cili e zëvendёson Autoritetin Rregullativ të Barërave në Kosovë (ARRBK), të themeluar sipas Rregullores sё UNMIK-ut Nr.2001/19, mbi Degёn Ekzekutive tё Institucioneve tё Përkohshme Vetqeverisëse në Kosovё';
ii. Autoriteti kompetent për produkte medicinale veterinare është Shërbimi Veterinar i
Kosovës, (më tej "SHVK").
3.2. Për implementimin e mëtejshëm të këtij Ligji organet Këshillëdhënse dhe shërbimet për përkrahjen teknike që do të themelohen do të jenë :
(i). Këshilli i Kosovës për Vlerësimin e Produkteve Medicinale dhe Pajisjeve
Medicinale, (më tej "KKVPM") përgjegjës për dhënien e këshillave teknike AKPM-së dhe SHVK-së në lidhje me lëshimet dhe mirëmbajtjet e autorizimeve dhe licensave të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale në vijim:
a) aplikacionet për Autorizim Marketingu, ndryshimet, përtrirjet / mirëmbajtjet e Autorizim Marketingut të lëshuar;
b) aplikacionet për hulumtime klinike;
c) klasifikime dhe vlerësime teknike të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale;
d) klasifikimin e mënyrës së shpërndarjes të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale;
e) vlersimin e sigurisë të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale që ndodhen në Kosovë;
(ii). nën komisionet e KKVPM do të krijohen kur është e nevojshme për lejimin e
përmbushjes së plotë të detyrave që kanë të bëjnë me vlerësimin teknik të
kategorive të ndryshme të produkteve dhe pajisjeve medicinale.
(iii) Organi për Vlerësimin e Pajtueshmërisë për Pajisjet Medicinale që mban përgjegjësinë për lëshimin e Deklaratës për Pajtueshmëri në rastin e pajisjeve medicinale të prodhuara në Kosovë apo vërtetimin e Deklaratës së Pajtueshmërisë nga organi i jashtem për vlerësimin e pajtueshmërisë në rastin kur pajisja medicinale është prodhuar jashtë dhe e destinuar për import në Kosovë;
(iv) Bordi i Ankesave ka përgjegjësinë për shqyrtimin e çdo ankese të ngritur nga një person fizik apo person juridik që ka të bëjë me vendimet të sjella nga AKPM-ja ose SHVK-ja, në bazë të këtij Ligji dhe akteve plotësuese normative të nxjerra po në pajtim me këtë Ligj.
(v). Komisioni Etik pergjegjës për aprovimin etik të hulumtive klinike të produkteve
medicinale eksperimentale dhe pajisjeve medicinale;
(vi) Laboratori Zyrtar Medicinal për Kontrollin e Cilësisë (LZMKK) do të themelohet brenda AKPM-së në mënyrë që të sigurohet shërbimi i përkrahjes teknike për kontroll të cilësisë të produkteve medicinale dhe pajisjeve medicinale për të mbrojtur shëndetin publik të popullit të Kosovës. LZMKK do të jetë përgjegjës për detyrat që janë përshkruar në Nenet 13 dhe 14 të ketij Ligji.
3.3. Përberja, funksioni dhe puna e organeve këshilldhënese dhe e shërbimeve për përkrahje teknike të specifikuara në paragrafin 3.2 më sipër përcaktohet me aktin normativ plotësues të këtij Ligji.
KAPITULLI 2
PRODUKTET MEDICINALE
Neni 4
Prodhimi i Produkteve Medicinale
4.1. Kërkesa për të marrë autorizim për prodhimin e produkteve medicinale me qëllim të plasimit të tyre në Kosovë i përket produkteve medicinale qoftë të pregatitura në mënyrë industriale apo të prodhuara me metoda që përfshijnë proçesin industrial.
4.2. Prodhimi industrial i produkteve medicinale që ndodhen në Kosovë do t'iu lejohet vetëm personave juridik që posedojnë Autorizim Marketingun në rastin e produkteve medicinale:
i. të prodhuara në Kosove, nga AKPM-ja;
ii. të prodhuara për import në Kosovë, autoriteti kompetent i vendit që është
përgjegjës për lëshimin e Autorizimit të Prodhimit.
4.3. Kusht i domosdoshëm për Autorizimin e Prodhimit të produkteve medicinale që ndodhen në Kosovë, është që aplikuesi apo zotëruesi i autorizimit të sigurojë fakte të arritjes së standardeve ndërkombëtare të njohura të Praktikikës së Mirë të Prodhimit (më tutje PMP) dhe/apo standardeve të definuara në aktet plotësuese normative të ketij Ligji, pavarësisht marrëveshjeve kalimtare të dhëna me këtë Ligj.
4.4. Lëshimi i Autorizimit për Prodhim nga AKPM-ja në rastin kur prodhimi bëhet në Kosovë dhe njohja e Autorizimit për Prodhim të lëshuar nga autoritetetet kompetente jashtë Kosoves nga AKPM-ja, në rastin e produkteve medicinale të importuara në Kosovë mund të bëhet kushtimisht me përmbushjen e disa detyrimeve të kërkuara qoftë në kohën e lëshimit të Autorizimit për Prodhim apo edhe më vonë duke marrë parasysh konsiderimin e kërkesave tranzitore të domosdoshme për zotëruesin e Autorizimit të Marketingut që plotësisht të pajtohen me PMP standardet.
4.5. Zotëruesi i Autorizimit për Prodhim në Kosovë mund të angazhohet vetëm në prodhimin e produkteve medicinale specifike, forma farmaceutike të përcaktuara apo pjesë të proçesit të prodhimit, apo shërbime të prodhuesve të tjerë, në pajtim me dispozitat të përshkruara në Autorizimin për Prodhim dhe sipas akteve plotësuese normative të këtij Ligji.
4.6. Aplikuesi apo zotëruesi i Autorizimit për Prodhim në Kosovë duhet të caktojë një person të Kualifikuar përgjegjës për të siguruar cilësinë e prodhimit dhe farmacist të kualifikuar për kontroll të cilësisë, dhe të mbajë punëtorë të kualifikuar, objekte dhe pajisje për të prodhuar produkte medicinale në pajtim me kushtet e licensës për prodhim dhe për të ushtruar siguri të duhur të cilësisë dhe kontrollit përfundimtar tek produktet medicinale të prodhuara dhe të lëshuara në treg.
4.7. Zotëruesi i Autorizimit për Prodhim në Kosovë do të mbajë të dhënat e të gjitha veprimeve të prodhimit sipas kushteve të specifikuara në autorizim, dhe këto të dhëna do të inspektohen nga inspektoriati i AKPM-së në çdo kohë në mënyrë që të sigurohet se prodhuesi i respekton dhe përcjell kushtet e Autorizim për Prodhim.
4.8. Autorizimi për Prodhim i lëshuar në Kosovë është i vlefshëm për kohë të pacaktuar, me kusht të përtrirjes vjetore përveç nëse nuk është suspenduar apo pezulluar.
4.9. Autorizimi për Prodhim i lëshuar në Kosovë mund të korigjohet me anë të kërkesës, qoftë të Në procedurë apo nga AKPM-ja, me qëllim për të qenë në pajtim me standardet e PMP dhe deri në ate masë që korrigjimet e tilla të mos i tejkalojnë dispozitat e këtij Ligji apo aktet plotësuese normative të nxjerra në bazë të këtij Ligji.
4.10. Për çdo propozim ndryshim në kushtet e Autorizimit për Prodhim, duhet njoftuar AKPM-ja, dhe korrigjimi i Autorizimi për Prodhim në bazë të propozim ndryshimeve nga zotëruesi i autorizimit nuk mund të jenë në kundërshtim me dispozitat e këtij Ligji dhe aktet normative të tij.
Neni 5
Importi dhe Eksporti i Produkteve Medicinale
5.1. Importimi i produkteve medicinale në Kosovë, lejohet vetëm atëherë kur është lëshuar Licenca për Import të një Serie nga AKPM-ja edhe/apo SHVK-ja, nxjerrja e të cilës bëhet pas përmbushjesh së këtyre kushteve:
i. Licencё pёr import, lёshuar nga Ministria e Shёndetёsisё;
ii. Autorizimi i Marketingut në lidhje me produktin medicinal, lëshuar nga AKPM-ja;
iii. Licenca për Qarkullues Farmaceutik me Shumicë, lëshuar nga AKPM-ja; dhe
iv. Çertifikata e Analizës për Seri, për çdo seri të produktit medicinal të importuar.
5.2. Produktet medicinale mund të eksportohen nga Kosova vetëm në rastin e:
i. Produkteve medicinale të prodhuara në Kosovë të cilat posedojnë Autorizim për
prodhim të lëshuar nga AKPM-ja dhe/apo SHVK-ja, duke marrë parasysh
dispozitat tranzitore të përshkruara më siper në Nenin 4 dhe ku Autorizimi i
Marketingut është i njohur nga shtetet dhe vendet importuese; apo
ii. Produkteve medicinale për përdorim personal.
5.3. Importuesi/Eksportuesi do të mbajë të dhëna të detajuara mbi të gjitha aktivitetet relevante siç janë të specifikuara në licencë, të dhënat e tilla duhet të përfshijnë informacion të plotë mbi të gjitha produktet medicinale dhe serite të nxjerra në treg, burimin e tyre dhe destinimin direkt. AKPM-ja dhe/apo SHVK-ja mund të kërkojë raporte të vazhdueshme në lidhje me produktet medicinale në treg dhe sasinë e tregtuar.
5.4. Importuesi/Eksportuesi, produktet medicinale dhe të dhënat e tij mund të inspektohen nga AKPM-ja dhe/apo SHVK-ja në çdo kohë sipas nevojës.
5.5. Licensa për import apo eksport të produkteve medicinale, po qe se nuk pezullohet apo tërhiqet, do të jetë valide për 1 vit me mundësi të përtrirjes.
5.6.Nëse paraqitet nevoja nga profesionistë shëndetesorë apo nga institucione shëndetësore për produkte medicinalë të pa autorizuar për të kuruar një pacient apo grup pacientësh, një institucion i caktuar shëndetesor mund të autorizohet për import të produktit medicinal veterinar të nevojshëm nga prodhues apo furnizues të huaj në mënyrë që të jetë në pajtim me procedurat e definuara në këtë Ligj dhe aktet normative plotesuese të tij, si dhe të kërkohet aprovimi me shkrim nga AKPM apo nga SHVK .
5.7. Profesionistët shëndetesorë, institucionet shëndetësore apo veterinarët që kanë fituar Autorizimin për Hulumtim Klinik, munden që përmes qarkulluesve farmaceutik të licencuar, të importojnë sasi të arsyeshme të produkteve medicinale të cilat janë të nevojshme për hulumtime të tilla, me kusht që aprovimi me shkrim paraprak për çdo importim specifik është marrë nga AKPM dhe SHVK në pajtim me këtë Ligj dhe aktet normative plotësuese të tij.
5.8. Personat të cilët hyjnë apo dalin nga Kosova mund të marrin me vete sasi të arsyeshme të produkteve medicinale të nevojshme për përdorimin e tyre personal, apo për përdorim në kafshët që i shoqërojnë ata.
5.9. Aplikuesit për Autorizim Marketingu mund të importojnë aq mostra të produkteve medicinale sa jane kërkuar në proçedurën e aplikimit për Autorizim të Marketingut të përcaktuar në aktin plotësues normativ të ketij Ligji.
5.10. AKPM-ja mund drejpërdejtë të importoj produkte medicinale, substanca aktive, ekscipient dhe standarde referuese të farmakopesë siç kërkohet për qëllim të kontrollit të cilësisë të produkteve medicinale që ndodhen në Kosovë dhe në pajtim me kushtet e licencës speciale për import të definuara në aktet plotësuese normative të këtij Ligji.
5.11. AKPM-ja mund drejtpërdrejtë të eksportoj produkte medicinale, substanca aktive, ekscipient dhe standarde referuese të farmakopesë siç kërkohet për qëllim të kontrollit të cilësisë të produkteve medicinale që ndodhen jashtë Kosovës dhe në pajtim me kushtet e licencës speciale për eksport të definuara në aktin plotësues normativ pauses të këtij Ligji.
5.12. Me përjashtim të nenit 5.1, ky Ligj krijon dispozitat për tejkalimin e Licencës për Importin e një Serie për produkte medicinale në pajtim me dispozitat për Licencës për Import të një Serie që praktikohen nga Anëtaret e BE-së dhe shtetet që tentojnë të jenë pjesë e BE-së si dhe në bazë të kushteve të akteve plotësuese normative të nxjerra nga AKPM-ja dhe/apo SHVK-ja.
5.13. Pos dispozitave për tejkalimin e Licencës për Import të një Serie për produkte medicinale të autorizuara, është kusht i domosdoshëm të nxirret Licenca për Import të një Serie për produktet medicinale të kategorive në vijim që do të vendosen në Kosovë:
i. Produktet imunologjike përfshire vaksinat;
ii. Produktet medicinale të derivuara qoftë nga narkotikë apo substanca psikotrope;
iii. Produktet medicinale të derivuara qoftë nga gjaku apo nga plazmat e njeriut;
iv. Produktet medicinale me terapi të avancuar;
v. Preparatet radiofarmaceutike;
vi. Produktet medicinale të autorizuara për përdorim në hulumtime klinike;
vii. Produkte medicinale të pa autorizuara në procedurë e sipër për nxjerrjen e Autorizim Marketingut me përjashtim të kërkesës që ka për bazë ndjenjen e mëshirës.
5.14. Një dispozitë për lejimin e importimit paralel të produkteve medicinale në Kosovë mund të bëhet vetëm atëhere kur akti plotësues normativ mbi importimin paralel të produkteve medicinale të këtij Ligji të ketë hyrë në fuqi.
Neni 6
Tregtimi me shumicë i Produkteve Medicinale
6.1. Tregtimi me shumicë i produkteve medicinale në Kosovë mund të bëhet vetëm nga personi juridik që posedon Çertifikatë Biznesi dhe Licencë të qarkulluesit farmaceutik me shumicë dhe Licencë për Import/Eksport në rastet kur tregtimi me shumicë ka të bëjë me import apo eksport të produkteve medicinale.
6.2. Konditat e Licencës për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë do të përmbajnë kushte dhe restrikcione në mënyrë që të jenë në pajtim me Praktiken e Mirë te Shpërndarjes (PMSH) dhe tregtimin e produkteve medicinale specifike.
6.3. Zotëruesi i Licencës për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë duhet të punësojë farmacist të licencuar përgjegjës për mbikëqyrjen e të gjitha produkteve medicinale dhe të ketë punëtorë të nevojshëm dhe të kualifikuar, hapësirë për deponim dhe sistem sigurimi për këtë qëllim, edhe tregtimin me produkte medicinale duhet ta bëjë veçmas nga tregtimi me produkte jo-medicinale.
6.4. Zotëruesi i Autorizimit për Prodhim në Kosovë ka të drejtë të veprojë si Qarkullues Farmaceutik me Shumicë për produkte medicinale të prodhuara sipas kushteve të Autorizim Marketingut pa qenë i detyruar të fitojë Licencë për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë.
6.5. Zotëruesi i Licencës për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë për produkte medicinale, duhet të mbajë të dhëna të hollësishme për të gjitha veprimet afariste ashtu siç është specifikuar në Licencën për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë për produkte medicinale, në pajtim me këtë Ligji dhe aktet plotësuese normative të këtij Ligji, dhe kjo do te jete objekt i inspektimit nga AKPM-ja apo SHVK-ja, si në kohën e vlerësimit për aplikim te licencës ashtu edhe në çdo kohë pas saj.
6.6. Licenca për Qarkullim Farmaceutik me Shumicë, në rast se nuk pezullohet apo tërhiqet, vlenë për 5 vite me përtrirje vjetore nëse i përmbush kushtet e specifikuara në licencë dhe kushtet e këtij Ligji si dhe akteve normative të nxjerra sipas këtij Ligji.
6.7. Produktet medicinale të cilat i përkasin njërës prej kategorive të mëposhtme do tu sigurohen vetëm farmacive të licencuara dhe institucioneve shëndetësore të cilat kanë licencë të veçantë në rastin e farmacisë për të shpërndarë dhe në rastin e institucioneve shëndetësore gjithashtu për të shpërndarë dhe/ose për të përdorur produktet medicinale të klasave në vijim:
i. produktet medicinale të derivuara nga gjaku apo nga plazmat e njeriut;
ii. produktet medicinale të derivuara nga substanca narkotike apo psikotrope;
iii. preparatet radiofarmaceutike;
iv. produkte medicinale imunologjike;
v. produktet medicinale me terapi të avancuar;
6.8. Qarkulluesi Farmaceutik me Shumicë në asnjë mënyrë nuk ka të drejtë të shpërndajë:
i. produktet medicinale për farmacitë e palicencuara dhe institucionet shëndetësore të
palicencuara;
ii. produkteve medicinale të paautorizuara, me përjashtim të produkteve medicinale të
aprovuara nga AKPM-ja dhe SHVK-ja;
iii. produktet medicinale me afat skadimi më pak se 6 muaj, vetëm në rastet e produkteve
medicinale të cilat për nga natyra, dhe në pajtim me autorizim marketingun e tyre, kanë
afat skadimi më pak se 6 muaj;
iv. produktet medicinale të cilat janë dëmtuar si rezultat i shkeljes së kushteve të parapara
në PMSH (Praktika e Mirë e Shpërndarjes) -së ashtu siç janë të përcaktuara me
proçedurën e sigurimit të cilësisë të aplikuara nga AKPM-ja dhe SHVK-ja.
Neni 7
Dispenzimi dhe Qarkullimi Farmaceutik me Pakicë i Produkteve Medicinale
7.1.Produktet Medicinale për perdorim tek njerëzit mund të dispenzohen dhe qarkullohen me pakicë vetëm përmes farmacive të licencuara, ndërsa produktet medicinale veterinare përmes farmacive veterinave të licencuara.
7.2. Farmacia e licencuar është ajo e cila posedon çertifikatë Biznesi si dhe Licencë Profesionale për Farmaci.
7.3.Të gjitha farmacitë, publike dhe private përfshirë këtu edhe farmacitë e institucioneve shëndetësore, janë të detyruara të kenë Licencë Profesionale për Farmaci .
7.4. Parakushti për të marë Licencën Profesionale për Farmaci do të jetë emërimi i Farmacistit te Licencuar i cili do të jetë përgjegjës për:
i. drejtimin e vetëm një farmacie;
ii. dispenzimin e përgatesasve magjistrale të pacientëve individual në pajtim me kushtet
e licencës, dhe me kushtet e këtij Ligji dhe akteve normative plotësuese të tij;
7.5. Produktet Medicnale Veterinare duhet të etiketohen me shenjën "vetëm për përdorim tek shtazët" dhe duhet të dispenzohen ose nga farmacisti që posedon licencë nga SHVK-ja ose nga persona të kualifikuar në mjekësinë veterinare.
7.6. Farmacia ka për detyrë të mbajë të dhëna të hollësishme të të gjitha veprimeve, ashtu siç është specifikuar në Licencën Profesionale për Farmaci, që do të jetë subjekt i inspektimit nga AKPM-ja, si në kohën e vlerësimit për marrjen e licencës ashtu edhe në çdo kohë pas marrjes së saj.
7.7. Farmacia do të mbajë rezervë dhe sigurojë produkte medicinale për dispenzim/qarkullim me pakicë vetëm në pajtim me kushtet e përcaktuara nga AKPM-së, kushteve të Licencës, të këtij Ligji apo sipas cilit do akt normativ plotësues të këtij Ligji.
7.8. Farmacia duhet | 
